İstanbul Modern Sinema, bu yıl sekizincisi düzenlenen Uluslararası Gezici Filmmor Kadın Filmleri Festivali’ne ev
sahipliği yapıyor. 14-20 Mart tarihleri
arasında gerçekleşecek olan festivalin bu yılki cümlesi “Umut Kadınlarda!”. Uzun ve kısa metrajlı toplam 23 filmin gösterileceği festivalde,
yeryüzünün dört bir yanından kadınların, umutsuzluktan umut çıkaran birbirinden
farklı hikâyeleri anlatılacak. Düşünceleri, duyguları, deneyimleri, düşleri ve
umutlarıyla kadınlar yine başrolde!
Yönetmen Eileen Atkins’in Virgina Woolf’un aynı adlı romanından uyarladığı, Vanessa Redgrave’in başrolünü
üstlendiği “Mrs. Dalloway”; yönetmen
Chiara Clemente’nin Nancy Spero, Marina Abramoviç,
Kiki Smith, Ghada Amer ve Swoon’ın
yeni evlerine ya da şehirlerine nasıl dokunduklarını, nasıl düşlediklerini incelediği
“Şehir Düşleri” festivalde dikkat
çeken çeken filmler arasında yer alıyor.
Feminist duruşuyla dikkat çeken Hollandalı yönetmen Marlen Gorris’in filmlerinin toplu gösteriminde, 1996 yılında En İyi Yabancı Film Oscar’ını alan, üç kuşak
kadınla, doğum, yaşam ve ölüm çizgisinde, şiddet, sadakat, cesaret, bağımsızlık
ve özgürlük üzerine bir feminist sinema örneği olan 1995 yapımı “Antonia’nın Yazması” da bulunuyor.
“Kadınların Sineması” bölümünde ise 2009 Antalya Altın Portakal Film
Festivali’nde “En İyi Belgesel”
ödülünü alan, ABD’nin New York eyaletinde her hafta hapishanelere ziyarete
giden yüzlerce kadını konu alan, Melis
Birder’in yönetmenliğini üstlendiği “Ziyaretçiler”
başlıklı belgesel de bulunuyor.
Festivalde, “Sinemada Kadınlar: Melek ya da Şeytan,
Masum ya da Fettan ya da Hiç Kimse!” bölümünde, yapımını Filmmor’un
üstlendiği ve yönetmenliğini Melek Özman’ın
yaptığı “70,80,90, Masum, Küstah, Fettan”
(2010) izlenebilecek. Filmde, Alin Taşçıyan, Lale Belkıs, Agah Özgüç ve Ülkü
Erakalın ile Türk sinemasında kadınların izi sürülüyor.
Şehir Düşleri / Our City
Dreams
ABD, 2009, DVCam, Renkli, 84’, İngilizce, Fransızca, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Chiara Clemente
1950’lerden
beri feminist hareket içinde yer alan ve cinsel kimliği sorgulamaya devam eden
Nancy Spero; kendi bedenini kullanarak performanslar yapan, günümüzün kültürel
konularına değinen Marina Abramovic; felsefi, sosyal ve ruhsal durumların insan
bedeniyle olan ilişkisini işleriyle yansıtan Kiki Smith; baskıcı ve kurumsallaşmış yaklaşımları reddeden Ghada Amer ve
sokak sanatını şehir hayatının nabzıyla birleştiren Swoon...
Film, farklı
kültürlerden gelen bu beş kadının yeni evlerine veya şehirlerine nasıl
dokunduklarını, onları nasıl düşlediklerini inceliyor.
Sorulmayan Sorular / A Question Of
Silence
Hollanda, 1982, 35 mm., Renkli, İngilizce
Yönetmen: Marlen Gorris
Birbirini
tanımayan üç kadın bir butikte karşılaşır. İçlerinden biri giysi çalarken
mağazanın sahibi tarafından yakalanır. Diğer iki kadının da duruma müdahale
etmesiyle birlikte, üç kadın mağaza sahibi adamı döverek öldürür. Alışveriş
yapan diğer kadınlar durumu görmezden gelir ve suç işlenirken mağazayı terk
ederler. Mahkeme, kadınları incelemesi için bir kadın psikiyatrist
görevlendirir. Genel kanının aksine, psikiyatrist kadınların deli olmadığını,
işlenen suçun erkek egemen toplumun bir sonucu olduğunu ileri sürecektir.
Kırık Aynalar / Broken
Mirrors
Hollanda, 1984, 35 mm., Renkli, 108’, Hollandaca, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Marlen Gorris
Amsterdam’da
bir genelevde çalışan Diane ve Dora hayatlarına isyan ederler. Yolları
genelevin müşterilerinden biri tarafından kaçırılıp, tutsak edilen Bea ile
kesişir. Seks işçisi kadınların zorlu hayatları ve erkek şiddeti üzerine
radikal bir feminist öykü...
Antonia’nın Yazması/ Antonia’s
Line
Hollanda, Belçika, İngiltere, 1995, 35 mm., Renkli,
102’, Hollandaca, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Marleen Gorris
Kızı ve
torunlarıyla birlikte bir çiftlik evinde yaşayan Antonia bir gün uyanır ve o
günün yaşamının son günü olduğunu fark eder. İkinci Dünya Savaşı sonrasında
kızı Danielle ile birlikte aile çiftliğine gelişiyle başlayan geriye dönüşlerle
kendi hikâyesini anlatmaya başlar. Geçen elli yıl içinde kimler gelir, kimler
gider... Danielle bir ressam olur ve evlenmeden çocuk sahibi olmaya karar
verir. Antonia kızına doğum yapması için uygun bir donör bulur ve Danielle kızı
Therese’i doğurur. Therese de aynı yolla kızı Sarah’ı...
Üç kuşak
kadınla, doğum, yaşam ve ölüm çizgisinde, şiddet, sadakat, cesaret, bağımsızlık
ve özgürlük üzerine muhakkak izlenmesi, yeniden izlenmesi gereken bir feminist
sinema örneği...
Mrs. Dalloway / Mrs. Dalloway
İngiltere/ABD/Hollanda, 1997, DV, Renkli, 97’,
İngilizce
Yönetmen: Eileen Atkins
“...görünmüyormuş
gibi acayip bir duyguya kapıldı; görünmüyordu; bilinmiyordu. Ne evli olmak var,
ne çocuk sahibi olmak artık... Herkesle birlikte Bond Sokağı'ndan yukarı bu ağır,
şaşırtıcı, ciddi ilerleyiş var yalnız, bu Mrs. Dalloway olmak; Clarissa bile
olmamak...”
Virginia
Woolf’un aynı adlı romanından uyarlanan film, Birinci Dünya Savaşı sonrası
İngilteresi’nde Clarissa Dalloway’in bir gününü anlatıyor. Evinde vereceği partinin
son hazırlıklarıyla uğraşırken, 30 yıl önce tutkuyla sevdiği adam kapısında
belirir. Clarrisa onunla birlikte tutku ve seçimlerini hatırlarken, Mrs.
Dalloway olmanın gereklerini yerine getirmeyi de sürdürür...
Derine Kazınmış Yaralar / Can
Go Through Skin
Hollanda, 2009, 35 mm., Renkli, 97’, Hollandaca,
İngilizce altyazılı
Yönetmen: Esther Rots
Uğradığı
cinsel saldırıdan sonra Mariekes yaşadığı şehirden ayrılıp, ıssız bir köydeki
yıkılmaya yüz tutmuş bir çiftlikte inzivaya çekilir. Korku, kaygı ve
endişeleriyle birlikte...
Sarı Bir Kurdele Bağla / Tie
a Yellow Ribbon
ABD, 2007, HDCam, Renkli, 83’, İngilizce
Yönetmen: Joy Dietrich
New Yorklu
bir aile tarafından evlat edinilmiş olan Koreli Jenny bir kafede çalışmakta,
fotoğrafçı olmayı hayal etmektedir. Film, Jenny ile Amerika’da yaşayan Asyalı
kadınların yaşadıkları ayrımcılıkla yüzleşmelerini, umut ve umutsuzluklarını
irdeliyor.
Saraybosna - Queer Festival /
Queer Sarajevo Festival
Bosna Hersek, 2009, DVCam, Renkli, 33’, Boşnakça,
İngilizce altyazılı
Yönetmenler: Masa Hilcisin, Cazim Dervisevic
Saraybosna’nın
ilk queer festivali 24-28 Eylül 2008
tarihlerinde, ramazan sırasında, tehditler ve saldırılar eşliğinde düzenlenmeye
çalışılır. Katılımcılar ve festival organizatörleri uğradıkları şiddet
karşısında festivali iptal etmek zorunda kalsalar da, hakları için mücadele
etmeye devam ederler.
Sadakat / Sea Dog’s Devotion
Avusturya, Almanya, 2008, 35 mm., Renkli, 11’,
Diyalogsuz
Yönetmen: Anna Kalus
Joachim
Ringelnatz’ın aynı isimli şiirinden esinlenmiş filmde, yaşlı bir denizci
sevdiği kadının ölümüyle başa çıkmaya çalışır.
Kürtaj Politikası:
Polonya/Güney Afrika / Abortion Democracy:
Poland/South
Almanya, 2008, DV, Renkli, 50’, İngilizce, Lehçe,
İngilizce altyazılı
Yönetmen: Sarah Diehl
Film,
Polonya ve Güney Afrika’daki kürtaj yasalarını ve bu yasaların kadınları nasıl
etkilediğini takip ediyor, birbiriyle karşılaştırıyor ve soruyor: “Polonya’da
yasal olmayan kürtaj, neden Güney Afrika’da yasal olan kürtajdan daha kolay
ulaşılabilir ve güvenlidir?”
Aslan Aşı / Lioness (Es)
Güney Kore, 2008, Süper 16 mm., Renkli, 20’, Korece, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Jae-Hee Hong
Jeong-hee
vejetaryendir, kocası ise kasap. Kocasından sürekli şiddet gören Jeong-hee’ye
bununla baş edebilmesi için komşuları bir tavsiyede bulunur. Avcı ile av yer
değiştirir...
Türk Yönetmenler
Ben Hasta Değilim Anne / I’m
Not Sick Mum!
Türkiye, 2009, DV,
Renkli, 27’,
Türkçe, Kürtçe, Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Hatice Kamer
Batman’da
yaşayan eşcinsel bir gencin, cinsel kimliğinden dolayı yaşadığı sorunların ve
ayrımcılığa uğramayacağı başka bir yaşam arayışının hikâyesi...
Ben ve Nuri Bala / Me and
Nuri Bala
Türkiye, 2000, DV, Renkli, 42’, Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Melisa Önel
Film,
“feminist travesti gacı” Esmeray’ın hayatından yola çıkarak, Esmeray’ın doğup
büyüdüğü Kars ve şu an yaşadığı İstanbul’daki cinsiyet, ayrımcılık,
ötekileştirme ve göç meselelerini ele alıyor.
Ziyaretçiler / The Visitors
Türkiye, ABD, 2009, Betacam, Renkli, 65’, İngilizce,
Türkçe altyazılı
Yönetmen: Melis Birder
Amerika’nın
70 hapishanesinin bulunduğu New York eyaletinde her hafta sevdiklerini görmeye
giden yüzlerce kadın... Bazen 25 saat süren bir yolculuğa çıkan, çoğu siyah
veya Latin kökenli bu kadınların bazıları, yıllardır her hafta sonunu bu
otobüslerde geçiriyor. Film, bu kadınların üzüntülerini, umutlarını, öykülerini
onların yolculuğu eşliğinde anlatıyor.
70 80 90, Masum, Küstah, Fettan / 70 80 90, Innocent, Insolent, Enticing
Türkiye, 2010, DV, Renkli, 40’, Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Melek Özman
Türkiye
sinemasında kadınlar... Nadiren anlatıcı, çoğunlukla konu edilen, genellikle –erkek
yönetmenlerin çektiği filmlerde– neden masum, küstah, fettan ama daima iki
boyutlu: “iyi” ya da “kötü”ler? İyilikleri ya da kötülükleri ne kadar sahici?
Neden her durumda sözleri dinlenmiyor, onlara inanılmıyor, affedilmiyor ya da
cezalandırılıyorlar?
Filmde, Alin Taşçıyan, Arzu Okay, Lale Belkıs, Agah Özgüç, Ülkü Erakalın ve
sinema izleyicileri ile Yeşilçam’ın kadınlara yapıp ettiklerinin, “masum
kadınların” hıçkırıkları arasında nadiren duyulan “fettan kadınların”
kahkahalarının izi sürülüyor.
Cambaz / Acrobat
Türkiye, 2009, HDV, Renkli, 6’, Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Gamze Türkeri
Genç bir adam intihar etmek için gittiği ıssız bir
yolda esrarengiz bir kadınla karşılaşır.
Kimlik / Identity
Türkiye, 2005, DV, Renkli, 3’ 41’’, Diyalogsuz
Yönetmen: Hande Çayır
Film, “4
oyuncuyu, 3+1 (öteki ya da lider), 2+2 (yan yanalık), 4+0 (grup, toplum, aile
vs.) olarak konumlandırıp izlersek ne çıkar?” diye sorar...
Loutky / The Puppets
Çek Cumhuriyeti, 2009, Dijital Fotoğraf, Renkli, 4’
32’’, Diyalogsuz
Yönetmen: Özlem Akın
Film, gerçek
olan-olmayan, uğurlarında her şeyin gözden çıkarılabileceği hayalleri
canlandırıyor.
Ölüm / Death
Türkiye, 2009, HDCam, Renkli, 19’, Türkçe,
İngilizce altyazılı
Yönetmenler: Burcu Aykar Şirin, Uygar Şirin
Babaannesi
ölümle pençeleşen Emre, anneanne ve dedesinin yazlığında huzurlu bir yaz
geçirirken ilk kez yas ve ölümle karşılaşır...
Aramızdan Birileri / One of
Us
Türkiye, 2009, DV, Renkli, 78’, Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Şehbal Şenyurt
Belgesel,
her yüz kişiden birinin maruz kaldığı şizofreni hastalığından etkilenen
hastaları, hasta yakınlarını, onların toplumsal damgalamaya karşı
mücadelelerini konu alıyor.
Deng-Sesler / Voices
Türkiye, 2009, HDV, Renkli, 19’ 52’’, Kürtçe,
Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Filiz Işık Bulut
12 Eylül
1980, askerî darbe döneminde Diyarbakır 5 No’lu Cezaevi yakınındaki bir
gecekondu... Cezaevi civarında yaşayan-yaşanan tek yer! Cezaevindeki
tutukluların yakınlarını ve cezaevinden gelen sesleri nasıl ağırlayabilir?
Diyarbakır Cezaevi’yle nasıl yaşanabilir?
Ölüm Elbisesi: Kumalık / A
Fatal Dress: Polygamy
Türkiye, 2009, DV, Renkli, 45’, Kürtçe, Türkçe,
Türkçe, İngilizce altyazılı
Yönetmen: Müjde Arslan
Yönetmen:
“Halam Emine 16 yaşında kuma gitti, amcasının oğluyla evliydi. Kocasından
şiddet gördü, her defasında baba evine sığındı, yaraları iyileşince her defasında
onu evine geri götüren babası oldu. Her defasında ya hamile ya da yüzü gözü şiş
gelirdi, bazen hem hamile hem yaralı. 30’lu yaşlarının sonlarında her gün her
öğün 8 ilaç yuttuğu bir zamanda ilaçlardan birinin yan etkisiyle felç geçirdi.”
Film, Emine’nin
hikâyesinden yola çıkarak “ölüm elbisesi” kumalığa, bu elbiseyi giymek zorunda
kalan kadınların yaşadıklarına yakından bakıyor.