Maalesef ülkemizde krom madenciliğinde genelde mostra madenciliği yapılmaktadır. Yüzeyde bulunan bir cevherinin izi takip edilerek madencilik yapmak ne kadar doğru?. Bunun yerine konusunda uzmanlaşmış jeoloji mühendislerine iş düşmektedir. Bir jeoloji mühendisi örneğin Pb-Zn konusunda uzmanlaşmış ise bu mühendisin bir Fe yatağının gerek işletmesinde gerek aranmasında Pb-Zn yatağında olduğu gibi tam verimle çalışması beklenemez ve beklenmemeli. Bu konuda uzmanlaşma işinde beklide en zor olanı krom cevheridir. Bunun sebebi, birincisi arama veya işletme yapan mühendisin ofiyolit kavramını tam olarak çözmüş olması lazım. İkincisi bölgedeki fayları 10-15 m boyutuna kadar irdelemiş olması gerek. Bu iki konuda yeterli çalışma yapıldıktan sonra krom aramasına yönelmesi gerekir. Bu iki konuda cevapsız sorular olması durumunda cevher takibi veya yeni cevher bulma konusunda oldukça sıkıntı yaşanması kaçınılmazdır.
Bu sorunları ele aldığımızda;
Ofiyolit kavramının tam olarak çözülmemiş olması durumunda, krom cevheri ile yan kayaç arasındaki ilişki çözülmemiş demektir. Türkiye gibi podiform krom cevherine sahip ülkelerde, krom cevheri her zaman harzbujitlerin içerisindedir. Bu harzburjitlerin içersinde ise krom cevherinin etrafında her zaman bir dunitik kılıf veya zarf benzeri bir kuşak bulunmaktadır. İşte harzburjitin bulunmasını takiben bu dunitlerin aranması madenciyi krom cevherine götürecektir. Masif cevherin takibinde en önemli nokta uzun eksenlerin takibidir. Dikkatli bir inceleme sonucunda bu cevher kütleleri ister cm bazında olsun ister m bazında olsun uzun eksenleri birbirine paralel konumdadır. Bu eksenlerin durumlarını cevherin tektonik konumunuda dikkate alarak yeni masif kütlelerin bulunması işinde oldukça kolaylık sağlayacaktır.
Aşağıdaki iki örnekte bu durum oldukça belirgin olarak görülmektedir.
Bir başka önemli noktada masif cevherin etrafında her zaman bir saçınımlı cevherin bulunmasıdır. Masif cevherin etrafındaki krom mineralleri dunit içerisinde masife doğru artan bir oranda görülür. Aşağıdaki resimdeki örnek bunu göstermektedir. Resim dikkatle incelendiğinde masifin etrafındaki krom mineralleri daha yoğun olarak görülür.

Bölgedeki tektonizmanın cevherin takibinde önemli rolü bulunmaktadır. Cevherli zondaki ana kırık sistemleri belirlenirse bunun cevher üzerindeki etkileri kolayca anlaşılır. Örneğin aşağıdaki bir krom cevherinin parlak kesitini incelediğimizde, cevherli bölgede iki ana kırık sistemin olduğu aşikârdır. İşte bu durumu yani bölgedeki kırık sistemini iyi çözen bir mühendisin işi oldukça kolaylaşacaktır. Bölge içindeki fayların ana doğrultularını bulduktan sonra gerek mevcut cevherin takibi yapmak gerekse yeni cevher kütlelerini açığa çıkarmakta birçok sorunun üstesinden gelecektir.
Dr. Ali TÜMÜKLÜ
Görüş ve önerileriniz için: alitumuklu@gmail.com