Türkiyede Küçük ve Orta Ölçekli
İşletmelerin (KOBİ) geciken alacakları artık işletmeleri iflaslara sürüklemeye
başladı. Son günlerde kamuoyunun gündemine getirilen KOBİ’lerin geciken
alacakları konusu, 2008 yılı başından bu yana, Uluslararası Nakliyeciler
Derneği (UND) tarafından her fırsatta dile getirildi. Özellikle taşımacılık
sektöründeki 4 aya kadar uzayan ödemelerin 30 gün ile sınırlandırılması için 15.07.2009
tarihinde Hükümetten de resmen talepte bulunuldu. Ancak bugüne kadar bir
gelişme kaydedilememiştir.
ABD’den yayılan global krizin etkisiyle, büyük firmalar ve kamu
tarafından ödemeleri geciktirilen KOBİ’ler giderek daha zor bir sürece girmiştir.
Özellikle hizmetini yerine getirebilmek
için peşin harcamada bulunan taşımacılık sektöründe, hizmet alanların
ödemelerini 3-4 aya kadar uzatmaları, sektördeki sıkıntıları iyice arttırmış ve
hizmeti yapılamaz duruma getirmiştir. Taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren
işletmelerin faaliyetlerini devam ettirebilmek amacıyla uzayan vadelere “evet”
demek zorunda kalmaları yakın bir gelecekte Türkiye’nin dış ticaretinin ve
dolayısıyla tüm ülkenin sorunu hale gelecektir.
Avrupa Birliği ülkeleri 2000’li yılların başında bu tehlikeyi
görmüş ve KOBİ’lerin daha fazla zarar görmesini engellemek amacıyla bir
düzenleme getirmiştir. “Karayolu
Taşımacılığının Güvenli Şekilde Gelişimi" başlıklı bir yasa ile
konuyu sektörel düzeyde ele alan Fransa’nın uygulaması, IRU (Uluslararası
Karayolu Taşımacılığı Birliği) tarafından da benimsenerek desteklenmiştir.
Taşımacılık
sektörünün küresel temsilcisi olan ve 74 ülkede
faaliyet gösteren IRU, AB’deki geç ödemelerin önlenmesine yönelik
çalışmasını bütün ülkelerdeki üyelerine göndererek, destek istemiş ve IRU’nun
bu çalışması, UND tarafından tercüme edilerek, 15.07.2009 tarihinde Hazine
Müsteşarlığı’na sunulmuştur.
Ayrıca Devlet
Bakanı Zafer Çağlayan ile Ulaştırma
Bakanlığı’na sektörle ilgili gelişmelerin ve taleplerin bildirildiği
raporlarda, geç ödemeler sorunu sunulmuştur.
İş dünyasının en önemli kurumlarından olan TOBB ve TİM de konu hakkında bilgilendirilmiştir.
UND, AB’deki yasal düzenleme benzeri bir uygulama için “pilot
sektör” olmaya da talepkardır.
Bir yıldan bu yana tarafımızdan dile getirilen ve şimdi de artık
diğer sektörler ve sivil toplum kuruluşlarınca haklı olarak gündeme getirilen
Vade sınırlaması mevzuatının hiç vakit kaybedilmeden ülkemizde de yasalaşması
artık kaçınılmaz hale gelmiştir.
7 ÜLKEDE ÖZEL YASA VAR
AB Komisyonu’nun Geç
Ödemelerin Sınırlandırılmasına Yönelik Direktifi, şu anda AB içinde farklı
uygulamalara tabidir. Avrupa Komisyonu’nun Nisan 2009’da verdiği öneriye göre
mevcut Direktifte, ödeme vadelerini sınırlayan kuralların sıkılaştırılmasını
öngören yeni bir onay değişiklik aşamasında bulunmaktadır. Ancak yeni haliyle 2012
yılında tüm AB’de yürürlüğe girecek olan direktifin belli başlı gerekçeleri
şunlar: (2000/35/EC sayılı AB Direktifi)
- AB'de her 4 iflastan biri geç ödemelerden kaynaklanıyor.
- Geç ödemeler nedeniyle 450.000 (kişi) iş kaybı yaşanıyor.
- Geç ödemelerin yıllık maliyeti 25 milyara Euroya dayanıyor.
Ödemelerin yasal çerçevede düzenlenmesi ve geç
ödemelerin sınırlandırılmasına yönelik uygulama yapan ülkeler ise şunlar :
- Özel yasa çıkaranlar: Belçika, Fransa İspanya, G.Kıbrıs,
Yunanistan, İtalya, Litvanya, Lüksemburg.
- Önceden mevcut olan mevzuat ile direktifi birleştirenler : Portekiz, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Macaristan, Letonya,
Romanya, Slovakya, İsveç.
- Yükümlülükler yasası: Bulgaristan,
Estonya, Malta (İş Dünyası Destek Yasası).
- Faizlerle ilgili genel kanun: Danimarka, Finlandiya, İrlanda, İngiltere ve İskoçya
- Bütünsel reform : Almanya
TAMER DİNÇŞAHİN
UND Yönetim Kurulu Başkanı